ΣΒΒΕ: Μηδενικά τα κέρδη στην μεταποίηση

Αρνητικά είναι τα αποτελέσματα της έρευνας την οποία πραγματοποίησε ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος (ΣΒΒΕ) σχετικά με τους ισολογισμούς...

Πνίγουν την αγορά οι ακάλυπτες επιταγές

Σκηνικό ασφυξίας δημιουργείται στην αγορά από τις ακάλυπτες επιταγές, σύμφωνα με τα στοιχεία έρευνας της Marc που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδος (ΓΣΕΒΕΕ).

Σημειώνεται ότι το πρώτο εξάμηνο του 2009 οι ακάλυπτες επιταγές ξεπέρασαν το 1,5 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τειρεσίας ΑΕ.

Από την έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο διάστημα 8-14 Ιουλίου 2009 σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 831 επιχειρήσεων:

* Δύο στις τρεις επιχειρήσεις δήλωσαν ότι πραγματοποιούν συναλλαγές μέσω επιταγών. Μεγαλύτερη χρήση επιταγών γίνεται στη μεταποίηση (78%) και στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις (ΑΕ και ΕΠΕ 87,7%, επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 6 άτομα 84,4% και επιχειρήσεις με τζίρο άνω των 100.000 ευρώ 76,4%).

* Από τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν συναλλαγές μέσω επιταγών περίπου οι μισές (47,2%) καλύπτουν με επιταγές πάνω από το 50% των συναλλαγών τους. Το εμπόριο και η μεταποίηση πραγματοποιούν το 65% και το 67% των συναλλαγών τους αντίστοιχα, ενώ διαφαίνεται ευθέως ανάλογη σχέση μεταξύ χρήσης επιταγών και μεγέθους επιχείρησης.

* Στο 55,5% των επιχειρήσεων η μεταχρονολόγηση κυμαίνεται από 2 ως 5 μήνες, ενώ για το 30% των επιχειρήσεων η μεταχρονολόγηση κυμαίνεται από 6 μήνες και άνω. Το 14,4% των επιχειρήσεων δεν είναι σε θέση να σταθμίσει το μέσο διάστημα της μεταχρονολόγησης, καθώς διαθέτει μεταχρονολογημένες επιταγές διαφόρων χρονικών διαστημάτων.

* Οι επιχειρήσεις εκείνες για τις οποίες η μεταχρονολόγηση των επιταγών υπερβαίνει τους 6 μήνες είναι μεταποιητικές (49%), καθώς και επιχειρήσεις μεγαλύτερου μεγέθους από πλευράς απασχόλησης και τζίρου.

Ο πρόεδρος και ο γγ της ΓΣΕΒΕΕ Δ.Ασημακόπουλος και Κ.Σκορίνης αντίστοιχα, συναντήθηκαν με τον υφυπουργό Ανάπτυξης Γ.Βλάχο από τον οποίον ζήτησαν να τεθεί συγκεκριμένο χρονικό όριο στην εξόφληση των επιταγών.

Εν τω μεταξύ, σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, το θέμα των μεταχρονολογημένων επιταγών και των καθυστερήσεων στις πληρωμές, πρόκειται να αποτελέσει αντικείμενο νομοθετικής παρέμβασης από την πλευρά των υπουργείων Οικονομίας και Ανάπτυξης, με στόχο τη διευκόλυνση της ρευστότητας στην αγορά.

Σύμφωνα με πληροφορίες της Ναυτεμπορικής, το ΥΠΑΝ έχει ήδη επεξεργαστεί ένα πρώτο πλαίσιο νομοθετικής παρέμβασης, το οποίο ωστόσο δεν προωθεί προς υπογραφή, καθότι εκκρεμεί η έκδοση από την Ε.Ε. νέας οδηγίας για τις καθυστερήσεις πληρωμών.

Οπως εκτιμάται, η διαβούλευση για το περιεχόμενο της οδηγίας θα ολοκληρωθεί το φθινόπωρο και το τελικό κείμενο αυτής θα κοινοποιηθεί στις κυβερνήσεις των κρατών-μελών της Ε.Ε. στις αρχές του 2010. Στο μεταξύ, τα υπουργεία Οικονομίας & Οικονομικών και Ανάπτυξης συνεχίζουν τη διαβούλευση για τη λήψη και άλλων μέτρων.

Βελτίωση υπηρεσιών και μεταποίησης στην Ευρωζώνη

Εξάλλου, ανοδικά κινήθηκε η δραστηριότητα στον κλάδο της μεταποίησης και των υπηρεσιών στην Ευρωζώνη, για 5ο συνεχή μήνα τον Αύγουστο, με τον δείκτη ΡΜΙ να βελτιώνεται στις 47 μονάδες, από 44,6 μονάδες τον Ιούνιο. Πρόκειται για την υψηλότερη μέτρηση του δείκτη από τον Αύγουστο του 2008, με τα νούμερα να έχουν ενισχυθεί ιδιαίτερα από την καλύτερη επίδοση της Γερμανίας, όπου η κατάσταση σταθεροποιείται.

Ωστόσο, η παραγωγή στον κλάδο της μεταποίησης υποχωρεί για 14ο μήνα, με τον δείκτη PMI να καταγράφει τη μεγαλύτερη υποχώρησή του στα 11 χρόνια της λειτουργίας τους. Ο δείκτης ΡΜΙ υποδεικνύει ανάπτυξη εάν ανέρχεται πάνω από τις 50 μονάδες.

Η δραστηριότητα στον κλάδο των υπηρεσιών, σύμφωνα με τον δείκτη ΡΜΙ, βελτιώθηκε από τις 44,7 μονάδες στις 45.7 μονάδες τον Ιούλιο, σημειώνοντας τη μικρότερη συστολή από τον περασμένο Οκτώβριο.

Λιανικές πωλήσεις

Την ίδια ώρα, μείωση παρουσίασαν οι λιανικές πωλήσεις στην ευρωζώνη τον Ιούνιο, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η Eurostat. Οι πωλήσεις μειώθηκαν κατά 0,2%, έναντι ανόδου 0,2% που ανέμεναν κατά μέσο όρο οι οικονομολόγοι. Σε ετήσια βάση κατέγραψαν πτώση 2,4%, έναντι μείωσης 2,5% που ανέμενε η αγορά. Σύμφωνα με την Eurostat, οι πωλήσεις δέχθηκαν πιέσεις από τη Γερμανία, όπου το λιανεμπόριο σημείωσε πτώση 1,8% σε μηνιαία βάση και 2,0% σε ετήσια βάση.

"Βουλιάζουν" οι Βορειοελλαδίτικες βιομηχανίες

Συρρίκνωση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων της Βόρειας Ελλάδας, ειδικά όσον αφορά αυτές της μεταποίησης, για το 2008, δείχνει η επεξεργασία 300 ισολογισμών μεταποιητικών επιχειρήσεων - μελών του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος (ΣΒΒΕ). Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΣΒΒΕ, το δείγμα των επιχειρήσεων αποτυπώνει πλήρως την πορεία της μεταποίησης στη Βόρεια Ελλάδα την πενταετία 2004 – 2008 με βάση χρηματοοικονομικά στοιχεία από τους αντίστοιχους ισολογισμούς των επιχειρήσεων του δείγματος.
Οι 300 επιχειρήσεις του δείγματος ανήκουν στους 18 κλάδους της μεταποίησης κατά ΣΤΑΚΟΔ 2003, ενώ στο δείγμα δεν έχουν συμπεριληφθεί μεταποιητικές επιχειρήσεις οι οποίες παρουσίασαν κατά το έτος 2008 κύκλο εργασιών μεγαλύτερο από 200 εκατ. ευρώ.
Οι κύριες διαπιστώσεις της έρευνας είναι (σημ.: τα μεγέθη αναφέρονται σε σταθερές τιμές του 2005):
● ο κύκλος εργασιών της βιομηχανίας της Βόρειας Ελλάδας μειώθηκε οριακά το 2008 σε σχέση με το 2007 κατά 0,9%, παρουσιάζοντας έτσι στασιμότητα μετά από δύο χρόνια (2006 και 2007),
● τα κέρδη προ φόρων της βιομηχανίας της Βόρειας Ελλάδας μειώθηκαν δραματικά το 2008, σε ποσοστό περισσότερο από 50% σε σχέση με το αντίστοιχο του 2007, και,
● ως συνέπεια των παραπάνω, το περιθώριο καθαρού κέρδους της βιομηχανίας της Βόρειας Ελλάδας το 2008 παρουσίασε σημαντική μείωση σε σχέση με το 2007, σχεδόν κατά 60%, και διαμορφώθηκε από 5% σε 2,3%.
Το ποσοστό των κερδοφόρων επιχειρήσεων στο δείγμα διαχρονικά μειώνεται από το 84% το 2004, σε 78,5% το 2008, παρότι τα έτη 2005 και 2006 είχε σημειωθεί αύξηση των κερδοφόρων επιχειρήσεων. Έτσι, το 2008 μία στις πέντε βιομηχανικές επιχειρήσεις στη Βόρεια Ελλάδα πραγματοποίησε ζημίες.
Ο ταχύς ρυθμός ανάπτυξης της αγοράς κατά το 2007, όπου καταγράφηκε αύξηση του κύκλου εργασιών κατά 11,5% σε σχέση με το 2006, συνεχίζοντας την θετική πορεία του προηγούμενου έτους, διαμορφώνει για την πενταετία 2004 – 2008 μία συνολική αύξηση του κύκλου εργασιών της μεταποίησης της τάξης του 10%.
Παρόλα αυτά, το 2008 σημειώθηκε οριακή μείωση του κύκλου εργασιών, σχεδόν κατά μία ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με το 2007 (μείωση 0,90%). Οι τρεις (3) κλάδοι που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη μείωση του κύκλου εργασιών τους για το σύνολο της πενταετίας 2004 – 2008 είναι οι κλάδοι της κλωστοϋφαντουργίας, της ένδυσης και της υπόδησης.
Τα κέρδη προ φόρων των επιχειρήσεων του δείγματος σημείωσαν κατακόρυφη πτώση το 2008 σε σχέση με το 2007, καταγράφοντας μείωση μεγαλύτερη του 50%. Η εξέλιξη αυτή -σημειώνεται- έχει ως αποτέλεσμα την συνολική μείωση των καθαρών κερδών κατά την πενταετία 2004 – 2008, παρά την αύξηση για δύο διαδοχικά έτη (2006 και 2007).
Το περιθώριο καθαρού κέρδους το 2008 ανέρχεται σε 2,3%, σαφώς περιορισμένο σε σχέση με τις επιδόσεις όλων των προηγούμενων ετών, καθώς έχει διαμορφωθεί σε επίπεδα χαμηλότερα του μισού του 2007. Πιο αναλυτικά, η κατηγοριοποίηση του μέσου όρου του περιθωρίου καθαρού κέρδους των επιχειρήσεων του δείγματος με κριτήριο τον κύκλο εργασιών τους, δείχνει ότι:
● οι επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών μέχρι €3 εκ. παρουσιάζουν ζημίες για τέταρτη χρονιά την τελευταία πενταετία. Μόνον το 2007 κατάφεραν να καταγράψουν κέρδη οι επιχειρήσεις αυτές.
● οι επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών από €3 – €5 εκ. το 2008 σημειώνουν μείωση των κερδών τους έναντι του 2004, καθώς τα κέρδη του 2008 διαμορφώθηκαν περίπου στο ένα τρίτο των κερδών του 2004. Εξίσου μειώθηκε και το περιθώριο καθαρού κέρδους των επιχειρήσεων αυτών.
● σημαντική μείωση σημείωσε και το περιθώριο καθαρού κέρδους των επιχειρήσεων με κύκλο εργασιών από €5 έως €10 εκ., καθώς από 3,4% το 2007 μειώθηκε σε 1,1% το 2008.
● οι επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών από €10 έως €50 εκατ. σημειώνουν το 2008 τη χειρότερη επίδοση της πενταετίας αναφορικά με το περιθώριο καθαρού κέρδους, καθώς αυτό διαμορφώθηκε σε 2,6%, έναντι 5,6% το 2007 και 6,0% το 2004.
● στο όριο του πληθωρισμού διαμορφώθηκε το περιθώριο καθαρού κέρδους των επιχειρήσεων με κύκλο εργασιών από €50 έως €100 εκατ. (4,2%), επιτυγχάνοντας παρ’ όλ’ αυτά να το διατηρήσουν στα επίπεδα 2007.
● Τέλος, οι επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών άνω των €100 εκατ. παρουσιάζουν για το 2008 επίσης τη χειρότερη επίδοση για την πενταετία και σημειώνουν περιθώριο καθαρού κέρδους μόλις 1%.

Στενάζει η μεταποίηση

Πτώση της κερδοφορίας για το σύνολο των κλάδων της μεταποίησης στη Βόρεια Ελλάδα κατά το τελευταίο εξάμηνο καταγράφει έρευνα που πραγματοποίησε για τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης ο ΣΒΒΕ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, οι κλάδοι των δομικών υλικών και του ξύλου-επίπλου παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες απώλειες.
Σημαντική πτώση της κερδοφορίας για το σύνολο των κλάδων της μεταποίησης στη Βόρεια Ελλάδα κατά το τελευταίο εξάμηνο καταγράφει έρευνα που πραγματοποίησε ο ΣΒΒΕ για τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, οι κλάδοι των δομικών υλικών και του ξύλου - επίπλου παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες απώλειες, με κατακόρυφη πτώση καθαρών κερδών κατά 52% και 55% αντίστοιχα στο εξεταζόμενο διάστημα.
Στο 36% περίπου φθάνει η μείωση των καθαρών κερδών στους κλάδους των «τροφίμων και ποτών», των «μεταλλικών προϊόντων» και των «ηλεκτρικών μηχανών, μηχανημάτων και ειδών εξοπλισμού», στο 23% στην «κλωστοϋφαντουργία - ένδυση», ενώ τις λιγότερες απώλειες κερδών παρουσιάζει ο κλάδος «χαρτιού, εκδόσεις, εκτυπώσεις» με 20%.
Οι δύο μεταποιητικοί κλάδοι της Βόρειας Ελλάδας με τη μεγαλύτερη πτώση σε επίπεδο κύκλου εργασιών το τελευταίο εξάμηνο είναι αυτοί που σχετίζονται με την πολύπαθη οικοδομή, και συγκεκριμένα, ο κλάδος των «μεταλλικών προϊόντων» και ο κλάδος των «δομικών υλικών», που εμφανίζονται να έχουν απολέσει περίπου το ένα τρίτο των τζίρων τους. Πολύ κοντά βρίσκεται και ο κλάδος του «ξύλου - επίπλου» με μείωση της τάξης του 28%. Στις εξαγωγές, ανησυχητική κάμψη εμφανίζουν οι σημαντικοί κλάδοι των «τροφίμων και ποτών» (18,8%) και «κλωστοϋφαντουργίας - ένδυσης» (19%), με τη μεγαλύτερη ωστόσο να καταγράφεται στον τομέα «ηλεκτρικές μηχανές, μηχανήματα και είδη εξοπλισμού»(62,5%). Επίσης, τα ευρήματα καταγράφουν σημαντική μείωση της ρευστότητας στο σύνολο των κλάδων, που κυμαίνεται από 15% («κλωστοϋφαντουργία - ένδυση») έως και 50,7% («ξύλο, προϊόντα από ξύλο και έπιπλα»).
Για να περιορίσουν τις δυσμενείς συνέπειες της κρίσης, οι περισσότερες μεταποιητικές επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας δηλώνουν πως, μεταξύ άλλων, έχουν προχωρήσει σε «γενικότερες περικοπές για τη μείωση τους κόστους λειτουργίας», σε «μείωση περιθωρίων κέρδους», «σε περιορισμό των διαφημιστικών εξόδων», σε «μείωση της τιμής του προϊόντος» κ.ά. Επίσης, μία στις δύο βιομηχανίες έχει προχωρήσει σε απολύσεις προσωπικού το τελευταίο εξάμηνο, ενώ μία στις τέσσερις προβλέπει πως θα πράξει αναλόγως μέχρι το τέλος του έτους.
Υπό το πρίσμα της ιδιαίτερα αρνητικής οικονομικής συγκυρίας, αχτίδα αισιοδοξίας αποτελεί πως μόλις μία στις δέκα επιχειρήσεις προέβη σε κατάργηση τομέων επιχειρηματικής δραστηριότητας και στη διακοπή παραγωγής προϊόντων, ενώ σε ανάλογα ποσοστά κυμαίνονται οι σχετικές προβλέψεις των επιχειρήσεων για το επόμενο εξάμηνο.

Δέκα προβλήματα
Ιεραρχώντας τα 10 σημαντικότερα προβλήματα και αιτήματα του κλάδου της μεταποίησης που ζητούν λύση, τα μέλη του ΣΒΒΕ θέτουν ως πρώτη προτεραιότητα την ενίσχυση της ρευστότητας των επιχειρήσεων. Εντύπωση προκαλεί η προτελευταία θέση που καταλαμβάνει στη σχετική λίστα η επιλογή για την ανάγκη άμεσης προκήρυξη προγραμμάτων μέσω του ΕΣΠΑ, κάτι που, σύμφωνα με τον ΣΒΒΕ, καταδεικνύει πως παρότι πρόκειται για «εργαλεία» ενίσχυσης του επιχειρείν, τα εν λόγω προγράμματα δεν αποτελούν τη λύση στο έντονο πρόβλημα της ρευστότητας που αντιμετωπίζουν σήμερα οι επιχειρήσεις.
Αναλυτικότερα, οι βιομηχανικές επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας ζητούν κατά σειρά προτεραιότητας: 1. Ενίσχυση της ρευστότητας στην αγορά 2. Πληρωμή των οφειλών του κράτους προς τις επιχειρήσεις 3. Παροχή ενισχύσεων και κινήτρων για διατήρηση των υφιστάμενων θέσεων εργασίας 4. Εκπόνηση προγράμματος εξόδου από την κρίση (τουλάχιστον πέντε ετών) με τη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων 5. Πάταξη της διαφθοράς στο δημόσιο τομέα 6. Λιγότερο αυστηρούς κανόνες δανειοδότησης επιχειρήσεων 7. Αύξηση των δημόσιων επενδύσεων 8. Μείωση των συντελεστών φορολογίας 9. Άμεση προκήρυξη των προγραμμάτων ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας του ΕΣΠΑ 10. Αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής.
Στην έρευνα, που διενεργήθηκε στο διάστημα 15 Μαΐου - 10 Ιουνίου, συμμετείχαν 197 εταιρείες - μέλη του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος.
Στο ναδίρ πάντως βρίσκεται ο δείκτης αισιοδοξίας, καθώς περίπου επτά στις δέκα μεταποιητικές επιχειρήσεις εκτιμούν ότι η κατάσταση στον κλάδο τους θα είναι χειρότερη ή πολύ χειρότερη στο επόμενο εξάμηνο. Μεγαλύτερη απαισιοδοξία προκύπτει για την πορεία της κερδοφορίας και της ρευστότητα τους, ενώ ηπιότερες είναι οι προβλέψεις για τη επιδείνωση της κατάστασης στις πωλήσεις.

Από τη ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ

Στη Βουλή τα προβλήματα του μεταποιητικού κλάδου

Ενίσχυση της μεταποίησης ζητούν, από την κυβέρνηση, οι εκπρόσωποι του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος. Μάλιστα, προτείνουν «το σαφή διαχωρισμό των αρμοδιοτήτων εφαρμογής και διαχείρισης προγραμμάτων από την κύρια αποστολή του Υπουργείου Ανάπτυξης, την ενίσχυση των δυναμικών και ευπαθών κλάδων της μεταποίησης, η θεσμοθέτηση προγράμματος τύπου ΤΕΜΠΜΕ που θα ενισχύσει αποκλειστικά την μεταποίηση, την παροχή ενισχύσεων για την δημιουργία κλαδικών ινστιτούτων και η θεσμοθέτηση κινήτρων προς τις επιχειρήσεις για την αγορά τεχνογνωσίας».
Σύμφωνα με τους βιομηχάνους της Βορείου Ελλάδος, η γραφειοκρατία, η έλλειψη διαπιστευμένων εργαστηρίων δοκιμών και φορέων πιστοποίησης, οι μεγάλες καθυστερήσεις στην αξιολόγηση των επενδυτικών προτάσεων, στους ελέγχους και στην πιστοποίηση δαπανών, όπως και το αδύναμο θεσμικό πλαίσιο για τον έλεγχο της αγοράς, αποτελούν παράγοντες που απαξιώνουν ακόμη περισσότερο, όχι μόνο τον μεταποιητικό κλάδο, αλλά και την γενικότερη αναπτυξιακή δραστηριότητα της χώρας.
Τα στοιχεία αυτά υπογραμμίζει, σε ερώτησή του, που κατέθεσε στη Βουλή, προς τον αρμόδιο υπουργό Ανάπτυξης, Κωστή Χατζηδάκη, ο πολιτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ για θέματα δημοσίων έργων, Γιάννης Μαγκριώτης. Όπως υποστηρίζει ο κ. Μαγκριώτης, "η δραστική μείωση του ΠΔΕ όπως και η έλλειψη στοχευμένων κινήτρων στον Αναπτυξιακό νόμο δεν επέτρεψαν επενδύσεις εκσυγχρονισμού και επέκτασης στις υπάρχουσες μεταποιητικές μονάδες, ούτε φυσικά έδωσαν τη δυνατότητα να ξεκινήσουν ουσιαστικές νέες επενδύσεις στην περιφέρεια. Σημαντικοί κοινοτικοί πόροι των προγραμμάτων του Γ΄ ΚΠΣ που προορίζονταν για την επιχειρηματικότητα, τον ανταγωνισμό και τους ανθρώπινους πόρους, μεταφέρθηκαν σε άλλα προγράμματα ή χάθηκαν οριστικά παρόλη την παράταση στην υλοποίηση του Γ΄’ ΚΠΣ κατά ένα χρόνο, που πήρε η χώρα μας, λόγω των καταστροφικών πυρκαγιών στην Πελοπόννησο το 2007".
Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ και πολιτικός εκπρόσωπος υποστηρίζει ότι "2,5 χρόνια μετά τη σημαντική ημερομηνία έναρξης υλοποίησης του ΕΣΠΑ, δηλαδή από 01/01/2007, κανένα πρόγραμμα δεν έχει ξεκινήσει, με αποτέλεσμα να χάνεται πολύτιμος χρόνος για την αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων, που σημαίνει χάνεται ανάπτυξη, χάνονται εισοδήματα, χάνονται θέσεις απασχόλησης και φυσικά στο τέλος θα χαθούν και οι πόροι".
Ο κ. Μαγκριώτης, αφού υπογραμμίσει ότι "η μεταποίηση παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη της χώρας και στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης", ρωτά τον υπουργό Ανάπτυξης, "τι μέτρα προτίθεται να πάρει και πότε, για την ενίσχυση του μεταποιητικού κλάδου στη Βόρεια Ελλάδα και γενικότερα στη χώρα";